Het tragische verhaal van sovjetgeneraal Vlasov
In juni 1941 viel nazi-Duitsland de communistische Sovjet-Unie onverwacht binnen (Operatie Barbarossa). Een zeer wrede oorlog was het gevolg, waarin de Duitsers en Russen elkaar meedogenloos en in grote getale afslachten.
Desondanks zouden duizenden Russische krijgsgevangenen zich bij het Duitse leger aansluiten. Dat was meestal uit zelfbehoud, want de kans om levend uit een Duits krijsgevangenkamp te komen was voor een Rus niet erg groot.
Het gezicht van deze Russen in vreemde krijgsdienst werd generaal Andrej Vlasov (1900-1946). Hij was tijdens de Russische burgeroorlog (1918-1921) snel opgeklommen in het Rode Leger. In de jaren dertig werd hij als militaire adviseur naar China gestuurd en reorganiseerde hij een deel van het sovjetleger.
Vlasov had in de winter van 1941-42 een belangrijke rol gespeeld bij de succesvolle verdediging van Moskou. In de zomer van 1942 werd zijn leger bij een mislukte actie om Leningrad te ontzetten omsingeld en vernietigd. De generaal werd een paar weken later door de Duitsers gevangen genomen.
De Duitsers waren er ondertussen achtergekomen dat de invasie van de Sovjet-Unie was vastgelopen. Operatie Barbarossa was in de eerste maanden een zegetocht geweest, maar het verzet van de Russen bleek in 1942 bijzonder taai te zijn.
Daarom gingen er bij de Duitsers discreet stemmen op om een leger uit de miljoenen Russische krijgsgevangen te vormen. Dat moest dan zogenaamd voor Rusland en tegen dictator Stalin en zijn kliek vechten. Het was daarom zeer belangrijk dat een dergelijk leger een geloofwaardige en charismatische Rus aan het hoofd zou krijgen.
Dat zou de kans aanzienlijk vergroten dat de Russische soldaten er zich er bij aan zouden willen sluiten en dat het plan goedgekeurd zou worden door de ongetwijfeld sceptische leiding van nazi-Duitsland. Als snel kwamen de Duitsers die dit anti-stalinistisch 'bevrijdingsleger' wilden vormen uit bij generaal Vlasov.
In de roman Hij heette Vlasov (Arbeiderspers 2006) laat de auteur Jean-Christoph Buisson een Franse journalist in Rusland in 1993 bij toeval op de geschiedenis van het 'Vlasov-leger' stuiten.
De journalist krijgt het verhaal totaal onverwacht van een ooggetuige te horen. Omdat hij deze hoogbejaarde kluizenaar niet helemaal vertrouwt gaat hij op zoek naar de historische feiten.
Buisson heeft het verhaal van de Russische kluizenaar en de onderzoekingen van de Franse journalist op een knappe en zeer leesbare manier met elkaar verweven. Het mooi uitgegeven boek in de serie Oorlogsdomein van de Arbeiderspers is daardoor een prachtige combinatie van fictie en non-fictie geworden.
Oordeel: ****
Bestel nu bij bol.com
Hij heette Vlasov
J.-Chr. Buisson
